Lắp đặt đường ống cấp thoát nước là một trong những công việc quan trọng khi xây dựng nhà ở và các công trình dân dụng. Hệ thống cần được thi công đúng bản vẽ, lựa chọn vật liệu phù hợp, kiểm tra mối nối và nghiệm thu trước khi che kín. Điều này giúp đường ống cấp nước duy trì lưu lượng cần thiết, đồng thời hỗ trợ quá trình thu gom, dẫn thoát nước thải và nước mưa.

Bài viết dưới đây từ Tiền Phong Nam sẽ giới thiệu quy trình cùng những tiêu chuẩn thi công lắp đặt đường ống cấp thoát nước thường được áp dụng trong công trình.

1. Tổng quan về lắp đặt hệ thống đường ống cấp thoát nước

Hệ thống cấp thoát nước bên trong công trình gồm mạng lưới đường ống, van, phụ kiện, thiết bị vệ sinh và các bộ phận liên quan. Hệ thống cấp nước có nhiệm vụ phân phối nước từ nguồn cấp đến các điểm sử dụng, trong khi hệ thống thoát nước thu gom và vận chuyển nước thải, nước mưa đến vị trí tiếp nhận.

Bản thân đường ống không có chức năng xử lý nước. Chất lượng nước cấp còn phụ thuộc vào nguồn nước, hệ thống xử lý và điều kiện vận hành của công trình.

Các loại hệ thống đường ống cấp thoát nước thường gồm:

• Đường ống cấp nước: Bao gồm cấp nước sinh hoạt, cấp nước sản xuất, cấp nước nóng – lạnh và cấp nước chữa cháy theo thiết kế.
• Đường ống thoát nước: Bao gồm thoát nước sinh hoạt, thoát nước mưa, thoát nước sản xuất và đường ống thông khí.

Việc kết hợp hoặc tách riêng từng hệ thống phải dựa trên tính chất nguồn nước, yêu cầu xử lý và hồ sơ thiết kế. Không nên tự ý đấu chung nước mưa, nước thải sinh hoạt và nước thải sản xuất khi chưa xác định điều kiện tiếp nhận.

Sơ đồ lắp đặt đường ống cấp thoát nước trong công trình dân dụng (nguồn: sưu tầm)

Xem thêm: 7 nguyên tắc cơ bản trong thiết kế đường ống nước

2. Quy trình thi công lắp đặt đường ống cấp thoát nước

2.1. Định vị và lấy dấu

Trước khi thi công, cần kiểm tra bản vẽ và xác định vị trí của đường ống, thiết bị vệ sinh, van, máy bơm cùng các đầu chờ. Những vị trí thường phải lấy dấu gồm bình nước nóng, vòi sen, lavabo, bồn cầu, chậu rửa bếp, phễu thu sàn và hộp kỹ thuật.

Cao độ đầu chờ không sử dụng một thông số chung cho mọi công trình. Các kích thước phải được xác định từ cốt sàn hoàn thiện, đồng thời phù hợp với:

• Bản vẽ thiết kế được phê duyệt.
• Kích thước và cấu tạo của thiết bị.
• Hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất.
• Chiều dày lớp hoàn thiện tường và sàn.
• Không gian thao tác, kiểm tra và bảo trì.

Trong quá trình lấy dấu, cần kiểm tra sự trùng khớp giữa bản vẽ cấp thoát nước với kết cấu, kiến trúc và hệ thống điện. Không nên bố trí đầu chờ tại vị trí vướng dầm, cột, cửa, tủ hoặc thiết bị khác.

Các cao độ, hướng tuyến và vị trí xuyên sàn cần được ghi nhận rõ trước khi tạo lỗ hoặc thi công rãnh kỹ thuật. Nếu phát hiện xung đột giữa các bộ môn, đơn vị thi công cần xử lý trên bản vẽ trước khi lắp đặt.

2.2. Thi công lắp đặt đường ống cấp nước

Lựa chọn vật liệu phải căn cứ vào mục đích sử dụng, nhiệt độ nước, áp suất làm việc và điều kiện lắp đặt. Hai dòng ống thường được sử dụng trong công trình dân dụng gồm:

• Ống PVC-U: Có thể sử dụng cho đường thoát nước hoặc cấp nước lạnh tùy dòng sản phẩm, tiêu chuẩn và cấp áp suất. Không dùng ống PVC-U thông thường cho hệ thống nước nóng.
• Ống PP-R: Thường được sử dụng cho hệ thống cấp nước nóng – lạnh. Đường kính và cấp áp suất cần được lựa chọn dựa trên nhiệt độ, áp lực cùng thời gian vận hành.

Đối với ống PP-R, khả năng chịu áp thay đổi khi nhiệt độ nước tăng. Vì vậy, không nên chỉ căn cứ vào ký hiệu PN hoặc đường kính ngoài mà cần đối chiếu bảng áp suất – nhiệt độ – tuổi thọ trong catalogue sản phẩm.

Nếu đường ống đi âm tường, kích thước rãnh phải phù hợp với đường kính ống, phụ kiện, lớp cách nhiệt và cấu tạo của tường. Không sử dụng cố định thông số sâu 3–4 cm hoặc rộng 5–10 cm cho tất cả công trình.

Việc tạo rãnh phải thực hiện theo bản vẽ và biện pháp thi công. Không tùy ý đục cột, dầm hoặc cấu kiện chịu lực. Đối với đường nước nóng, cần tính đến hiện tượng giãn nở nhiệt và bố trí lớp cách nhiệt tại những vị trí cần hạn chế thất thoát nhiệt.

Sau khi lắp đặt và cố định đường ống, phải tiến hành kiểm tra mối nối, thử áp và nghiệm thu trước khi trát, ốp lát hoặc che kín. Không nên trát xi măng ngay sau khi lắp nếu hệ thống chưa được kiểm tra.

Xem thêm: 3 hướng dẫn lắp đặt đường ống nước nóng lạnh chi tiết

2.3. Lắp đặt trụ cấp nước và hệ thống máy bơm

Đường kính trục cấp nước phải được xác định theo lưu lượng tính toán, chiều cao công trình, áp suất vận hành và số thiết bị có thể sử dụng đồng thời. Không nên giới hạn tất cả trục cấp nước PP-R ở kích thước nhỏ hơn hoặc bằng D63.

Đối với tuyến ống đứng, cần sử dụng giá đỡ và điểm cố định phù hợp. Khoảng cách giữa các giá đỡ không áp dụng chung ở mức 1,6 m mà phụ thuộc vào:

• Đường kính và chiều dày thành ống.
• Nhiệt độ môi chất.
• Khối lượng đường ống khi chứa đầy nước.
• Tuyến ống đứng hay nằm ngang.
• Loại giá đỡ và vị trí phụ kiện.
• Hướng dẫn của nhà sản xuất và hồ sơ thiết kế.

Giá đỡ phải được lắp chắc chắn, không làm móp hoặc gây ứng suất cục bộ lên đường ống. Với đường nước nóng, cần kết hợp điểm cố định và điểm trượt phù hợp để kiểm soát giãn nở.

Khi lắp máy bơm, cần xác định đúng vị trí, cao độ và hướng kết nối. Bệ máy phải đủ khả năng chịu lực, đồng thời có giải pháp căn chỉnh và hạn chế rung theo cấu tạo của thiết bị. Hệ thống cũng cần có khoảng trống bảo trì, van khóa, van một chiều và phụ kiện phù hợp theo thiết kế.

Ống nhựa PP-R Tiền Phong cho hệ thống cấp nước

2.4. Thi công lắp đặt đường ống thoát nước

Trình tự thi công đường ống thoát nước cần phù hợp với tiến độ xây dựng và biện pháp được phê duyệt, không nhất thiết áp dụng cố định nguyên tắc lắp từ dưới lên trên.

Khi lắp đặt, cần chú ý các yêu cầu sau:

• Bố trí đúng đường kính và độ dốc thiết kế.
• Hạn chế thay đổi hướng dòng chảy đột ngột.
• Bố trí cửa thăm tại những vị trí cần kiểm tra và thông rửa.
• Lắp đặt đường ống thông khí theo thiết kế.
• Sử dụng ống lồng tại vị trí xuyên tường, xuyên sàn khi có yêu cầu.
• Xử lý chống thấm và bịt kín khe hở quanh vị trí xuyên sàn.
• Cố định đường ống bằng giá đỡ phù hợp để hạn chế võng hoặc dịch chuyển.
• Kiểm tra độ kín và khả năng thoát nước trước khi che trần hoặc hoàn thiện.

Đường ống có thể được bố trí trong hộp kỹ thuật, dưới sàn hoặc phía trên trần tùy thiết kế. Nếu đường ống được che kín, cần bố trí cửa tiếp cận tại những vị trí có van, cửa thăm hoặc bộ phận cần bảo trì.

2.5. Bố trí và lắp đặt thiết bị vệ sinh

Sau khi hoàn thiện đường ống và các công tác ốp lát liên quan, thiết bị vệ sinh như lavabo, bồn cầu, vòi sen và chậu rửa sẽ được lắp đặt theo đúng vị trí đầu chờ.

Thiết bị phải được cố định bằng phương pháp phù hợp với cấu tạo sản phẩm và bề mặt lắp đặt. Không nên mặc định mọi thiết bị đều sử dụng nở thép mạ kẽm.

Mối nối cần dùng đúng gioăng, băng PTFE, đầu ren, keo hoặc phụ kiện tương ứng. Sau khi lắp, cần kiểm tra:

• Độ chắc chắn và cân bằng của thiết bị.
• Tình trạng rò rỉ tại đầu cấp nước.
• Khả năng thoát nước tại đầu xả.
• Hoạt động của bẫy nước.
• Độ kín tại vị trí tiếp giáp với tường hoặc sàn.

3. Các tiêu chí thi công lắp đặt đường ống cấp thoát nước

Để đảm bảo hệ thống đường ống hoạt động ổn định và an toàn, các quy định về lắp đặt luôn cần được tuân thủ nghiêm ngặt:

• Chất lượng và nguồn gốc vật liệu: Các thiết bị như van, máy bơm, và các loại ống phải đáp ứng tiêu chuẩn về chất lượng, được kiểm định kỹ càng.
• Đảm bảo kín khít các mối nối: Đường ống phải được bảo vệ tránh va đập hoặc hư hỏng trong suốt quá trình thi công.
• Kiểm tra áp lực đường ống: Nhà thầu cần tiến hành kiểm tra áp lực nước sau khi lắp đặt, sử dụng máy bơm áp lực, van xả khí, và đồng hồ đo áp lực để đảm bảo không rò rỉ.
• Bảo vệ đường ống: Các đường ống ngầm phải được hoàn thiện trước khi trát, sơn tường.

Lắp đặt đường ống nước trong nhà

Xem thêm: Các tiêu chuẩn kỹ thuật lắp đặt đường ống nước

4. Lưu ý khi lắp đặt hệ thống đường ống cấp thoát nước

Để hệ thống vận hành ổn định và thuận tiện bảo trì, cần lưu ý một số điểm sau:

• Lựa chọn đúng phụ kiện: Mối nối chữ T, chữ X hoặc phụ kiện chuyển hướng không tự gây tắc nghẽn nếu được lựa chọn và lắp đúng. Đối với đường thoát nước, cần hạn chế chuyển hướng quá gấp và dùng đúng loại phụ kiện theo hướng dòng chảy.
• Bố trí cửa thăm: Đường ống thoát nước cần có cửa thăm tại vị trí chuyển hướng, chân ống đứng hoặc những khu vực có nguy cơ tích tụ chất thải và cần thông rửa.
• Lắp bẫy nước và hệ thống thông khí: Bẫy nước giúp ngăn khí, mùi từ hệ thống thoát nước quay trở lại thiết bị. Đường thông khí hỗ trợ cân bằng áp suất và duy trì lớp nước ngăn mùi. Hố ga được bố trí tại mạng lưới ngầm hoặc khu vực thu gom phù hợp theo thiết kế.
• Duy trì độ dốc phù hợp: Độ dốc của đường ống thoát nước phải được xác định theo đường kính, lưu lượng và loại nước thải. Độ dốc quá nhỏ có thể làm giảm khả năng cuốn trôi chất thải, trong khi độ dốc không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển dòng chảy.
• Bảo vệ đường ống: Trong quá trình thi công, cần che chắn đầu ống, tránh để vữa, đất, rác hoặc tạp chất lọt vào bên trong. Đường ống cũng phải được bảo vệ khỏi va đập và tác động từ các công tác xây dựng khác.
• Tách riêng các hệ thống khi cần thiết: Không tự ý đấu chung nước thải sinh hoạt, nước mưa và nước thải sản xuất. Việc kết nối phải tuân theo thiết kế và yêu cầu của hệ thống tiếp nhận.

Thi công lắp đặt đường ống nước đúng kỹ thuật và đảm bảo các tiêu chuẩn quy định là điều quan trọng để duy trì hoạt động bền bỉ và hiệu quả cho hệ thống cấp thoát nước. Công ty cổ phần Nhựa Thiếu niên Tiền Phong phía Nam – Tiền Phong Nam tự hào mang đến sản phẩm và hỗ trợ tư vấn lắp đặt tận tình, giúp quý khách an tâm xây dựng hệ thống cấp thoát nước đạt tiêu chuẩn chất lượng cao nhất.